აშშ საარმიო კორპუსი, როგორც უცხოურ სამხედრო ბეჭდურ გამოცემებში აღინიშნება, წარმოადგენს რა უმაღლეს ტაქტიკურ შენაერთს საომარ მოქმდებათა თეატრზე (ომთ), მნიშვნელოვან როლს თამაშობს სახმელეთო ჯარების ოპერაციებში და შეიძლება კოალიციური არმიების ჯგუფის საფუძველსაც შეადგენდეს.
საარმიო კორპუსი ფლობს მნიშვნელოვან საცეცხლე და დარტყმით ძალას, ხოლო მის შემადგენლობაში ჯართა ძირითადი გვარეობების შეხამების წყალობით მას გააჩნია საბრძოლო და მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის საკუთარი აუილებელი საშუალებანი, რაც აძლევს კორპუსს საბრძოლო მოქმედებათა წარმოების შესაძლებლობას არა მარტო არმიების ჯგუფის შემადგენლობაში, არამედ დამოუკიდებელ საოპერაციო მიმართულებაზე ან ძირითადი ძალებისგან მოწყვეტითაც.
საარმიო კორპუსის როლი შეტევით ოპერაციაში განისაზღვრება მისი დანიშნულებითა და ადგილით კოალიციურ არმიათა ჯგუფის ოპერატიულ მოწყობაში. ასე, იმოქმედებს რა პირველ ეშელონში მთავარი დარტყმის მიმართულებაზე, იგი შეიძლება თამაშობდეს მნიშვნელოვან როლს არმიათა ჯგუფის შეტევითი ოპერაციის მიზნის მიღწევაში. ეს იმით აიხსნება, რომ, მაგალითად, ომის დასაწყისში აღნიშნული ჯგუფი შეტევაში გადავა, როგორც წესი, ერთეშელონიან მოწყობაში, ეყოლება რა რეზერვში რამდენიმე დივიზია. შეტევითი ოპერაციის მსვლელობისას ეს დივიზიები იგეგმება გადაუქვემდებარონ საარმიო კორპუსებს, რომლებიც იმოქმედებენ მთავარ მიმართულებაზე და, მიიღებენ რა ახალ შენაერთებს (ნაწილებს), ფაქტიურად შეძლებენ ამოცანების შესრულებას არმიათა ჯგუფის შეტევითი ოპერაციების მთელ სიღრმეში. დამხმარე დარტყმის მიმართულებაზე საარმიო კორპუსი ასრულებს ამოცანას ჯარების მთავარი დაჯგუფების მოქმედებათა უზრუნველყოფის მიზნით.
შეტევაში, როგორც თვლიან უცხოელი სპეციალისტები, საარმიო კორპუსს ჩვეულებრივ დაესმება გადამწყვეტი (გადამჭრელი) მიზნები: წინმდგომი დაჯგუფების განადგურება, ტერიტორიის ან ადგილმდებარეობის ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი უბნების დაპყრობა, მოწინააღმდეგისათვის აუცილებელი რესურსების წართმევა, მისი თავდაცვის დემორალიზაცია და შემდგომი წინააღმდეგობისათვის ნების დათრგუნვა, მოწინააღმდეგის ყურადღების საბრძოლო მოქმედებათა სხვა რაიონებიდან თავისკენ გადმოტანა. შეტევითი მოქმედებები შეიძლება წარმოებდეს აგრეთვე შეზღუდული მიზნებითაც – მოწინააღმდეგის რეზერვების შებოჭვა, მისი შემოტევის ჩაშლა, ალყის გარღვევა და საკუთარი ჯარების დებლოკირება.
კორპუსის ნაწილებისა და შენაერთების წარმატება შეტევით ბრძოლაში, აშშ სარდლობის აზრით, ბევრად იქნება დამოკიდებული შემდეგი პირობების შესრულებაზე: აუცილებელი ძალებისა და საშუალებათა თავმოყრა გადამწყვეტ მომენტში და გადამწყვეტ ადგილზე; საიმედო მართვის უზრუნველყოფა მნიშვნელოვან უბანზე საცეცხლე ძალისხმევისა და მანევრის თავმოყრის ინტერესებში; ინიციატივის ხელში ჩაგდება და შენარჩუნება ჯართა ყველა გვარეობის გაერთიანებული ძალისხმევით, საკუთარი იარაღის მაქსიმალური ეფექტურობის მიღწევისა და მოწინააღმდეგის საცეცხლე საშუალებათა ზემოქმედების შემცირების მიზნით. ბირთვული იარაღის გამოყენების გარეშე შეტევისას აშშ არმიის წესდებებით რეკომენდირებულია გარღვევის უბნებზე იქმნებოდეს თავდაცვაში მყოფზე უპირატესობა (აღმატება) თანაფარდობით არანაკლებ 6 : 1, ხოლო მთავარი დარტყმა კი მიეყენებოდეს ყველაზე უფრო მოწყვლად ადგილებში მოწინააღმდეგის თავდაცვის სისტემაში. ამასთან მოწინააღმდეგეზე აუცილებელი უპირატესობის (აღმატების) მიღწევის უზრუნველმყოფ ძირითად ფაქტორებს წარმოადგენს მოულოდნელობა, დარტყმითი ძალა და მოქმედებების სისწრაფე.
ითვლება, რომ ბირთვული იარაღის გამოყენების პირობებში შეტევისას აუცილებელი არ არის იქმნებოდეს მნიშვნელოვანი უპირატესობა თავდამცავზე ძალებსა და საშუალებებში. ცალკეულ შემთხვევებში შეტევაზე გადასვლა შეიძლება ძალთა თანაბარი შეფარდების დროსაც კი ხორციელდებოდეს. მთავარ მიმართულებაზე მოწინააღმდეგეზე ტაქტიკური პირატესობა რეკომენდირებულია მიიღწეოდეს ბირთვული იარაღის უნარიანი გამოყენებით მისი ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი ობიექტების წინააღმდეგ.
უცხოურ ბეჭდურ გამოცემებში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მოულოდნეობის ფაქტორს. ვარაუდობენ, რომ დაბნეული და გაოგნებული მოწინააღმდეგე, რომელსაც თუნდაც ჰქონდეს ძალებში უპირატესობა, ვერ შეძლებს ჯეროვანი წინააღმდეობის გაწევას. ამიტომ რეკომენდირებულია უმნიშვნელო ძალების არსებობისას მოწინააღმდეგეზე უპირატესობის (აღამატების) შესაქმნელად მაქსიმალურად იყენებდნენ მოულოდნელობის ფაქტორს, ხოლო ამ უკანასკნელის მისაღწევად კი – ღებულობდნენ ზომებს მოწინააღმდეგის შეცდომაში შესაყვანად და იყენებდნენ თავიანთი ჯარების მაღალ მობილურობას.
კორპუსის საბრძოლო შემადგენლობა მუდმივი არ არის და დამოკიდებულია მის როლსა და ადგილზე არმიების ჯგუფის ოპერატიულ მოწყობაში, მის წინაშე მდგარ საბრძოლო ამოცანებზე, პირისპირ მდგომი მოწინააღმდეგის მდგომარეობასა და მოქმედების ხასიათზე. კორპუსის შემადგენლობაში შეიძლება შედიოდნენ ორიდან (დამხმარე მიმართულებაზე) ექვსამდე სხვადასხვა ტიპის დივიაზია, აგრეთვე საბრძოლო უზრუნველყოფისა და ზურგის ნაწილები და ქვედანაყოფები.
ომის დასაწყისში საარმიო კორპუსი შეიძლება შეტევაში გადადიოდეს იმ ძალებით, რომლებიც მას საბრძოლო მოქმედებათა დასაწყისისათვის გააჩნდა.
საარმიო კორპუსის საბრძოლო ამოცანები და ოპერაციის გაქანება დამოკიდებულია ბევრ ფაქტორზე, და უწინარეს ყოვლისა არმიების ჯგუფის ამოცანაზე, კორპუსის დანიშნულებასა და შემადგენლობაზე, პირისპირ მდგომი მოწიააღმდეგის მოქმედებათა ხასიათსა და ადგილმდებარეობის პირობებზე.
როგორც უცხოელი სამხედრო სპეციალისტები მიიჩნევენ, მთავარი დარტყმის მიმართულებაზე მოქმედმა საარმიო კორპუსმა შეიძლება მიიღოს 40 – 80 კმ სიგანის ზოლი შეტევისათვის, ხოლო მეორეხარისხოვანზე კი – 120 კმ და მეტიც (იხ. ნახატი). უახლოესი ამოცანის სიღრმე იქნება 35–40 კმ, საბოლოოსი – 100 – 150 კმ ოპერაციის საერთო ხანგრძლივობისას 3 – 4 დღეღამე. შეტევის ტემპმა ბირთვული იარაღის გამოყენების გარეშე შეიძლება შეადგინოს 40 – 50 კმ დღეღამეში.
საარმიო კორპუსში ხუთი-ექვსი დივიზიის არსებობისას ის შეიძლება აწარმოებდეს საბრძოლო მოქმედებებს უფრო ფართო ფრონტზე (130 კმ-მდეც კი) და ასრულებდეს ამოცანას 250 კმ-მდე სიღრმეში. მოყვანილი ნორმატივები მიახლოებითია. ითვლება, რომ ამოცანები კორპუსს უნდა ესმებოდეს ზოგად შტრიხებში იმით, რათა მეთაურებს ეძლეოდეს მაქსიმალური მოქნილობა და მოქმედებების თავისუფლება. ამერიკელი ექსპერტების აზრით, თავს უნდა არიდებდნენ შეტევის კონკრეტული ობიექტების დანიშვნას, ვინაიდან ეს იწვევს ინიციატივის შეზღუდვას და კორპუსის მეთაურებსა და შტაბებს ართმევს მოქმედებათა თავისუფლებას.
საარმიო კორპუსის საბრძოლო მოწყობა შეტევაში რეკომენდირებულია იგებოდეს ბირთვული დარტყმებისა და დაზიანების ჩვეულებრივი საშუალებებით დარტყმების შედეგების ეფექტურად გამოყენების, აგრეთვე გარღვევისათვის ჯარების თავმოყრისა და მასობრივი დაზიანების იარაღისაგან მათი დაცვის მიზნით სწრაფად განწერტვის ინტერესებში ფართო მანევრის უზრუნველყოფის შესაძლებლობის გათვალისწინებით. ითვალისწინებენ ძლიერი პირველი ეშელონის ყოლას დარტყმის მიყენებისთვის ოპერაციის სულ დასაწყისშივე. სპეციალისები იძლევიან რეკომენდაციას იქმნებოდეს კორპუსის ჯარების შემადგენლობაში დამრტყმელი დაჯგუფება (მთავრი დარტყმისა), დამხმარე დარტყმების დაჯგუფებები (ორამდე) და რეზერვის (მეორე ეშელონის) დაჯგუფებაც.
კორპუსის საბრძოლო მოწყობის ელემენტებია: პირველი ეშელონი, ზოგადსაჯარისო რეზერვი (მეორე ეშელონი), საჰაერო (აერომობილური) დესანტი, დაფარვის ჯარები, საკორპუსო საველე და საზენიტო არტილერიის დაჯგუფებები (სარაკეტო სისტემების ჩათვლით), აგრეთვე სპეციალური რეზერვები (საცეცხლე საშუალებათა, ტანკსაწინააღმდეგო, საინჟინრო და ქიმიური).
აშშ საარმიო კორპუსი, უცხოური ბეჭდური გამოცემების აღნიშვნით, საბრძოლო წყობას ჩველებრივ აგებს ორ ეშელონად: პირველში ორი-სამი მექანიზებული დივიზია, მეორეში ჯავშანსატანკო დივიზია და ცალკეული ჯავშანსაკავალერიო პოლკი. რეკომენდირებულია აგრეთვე ჯავშანსატანკო დივიზიის გამოყენება პირველ ეშელონშიც მთავარი დარტყმის მიმართულებაზე. პირველი ეშელონის ძირითადი მიზანი იქნება მოწინააღმდეგის თავდაცვის ტაქტიკური ზონის გარღვევა და კორპუსის უახლოესი ამოცანის შესრულება, შემდგომში კი (მეორე ეშელონთან ურთიერთმოქმედებით) მისი საბოლოო ამოცანისა. მეორე ეშელონი განკუთვნილია წარმატების განვითარებისთვის, იმ შენაერთების შესაცვლელად, რომლებმაც განიცადეს დიდი დანაკარგები, კონტრშემოტევების (კონტრდარტყმების) მოსაგერიებლად და პირველი ეშელონის შენაერთებთან ურთიერთმოქმედებით საბოლოო ამოცანის შესრულებისათვის.
ჯავშანსაკავალერიო პოლკს შეუძლია მოქმედებდეს დამოუკიდებლად მეორეხარისხოვან მიმართულებაზე, აწარმოებდეს დაზვერვას ან იფარავდეს ღია ფლანგებსა და საბრძოლო წყობაში არსებულ წყვეტებს. მოწინააღმდეგესთან უშუალო შეხების არარსებობის პირობებში შეტევისას მისი გამოყენება ივარაუდება კორპუსის დაფარვის ჯარების სახით.
კორპუსის საბრძოლო მოწყობის ერთ ეშელონად აგებისას ზოგადსაჯარისო რეზერვის შემადგენლობაში შეიძლება გამოიყოფოდეს ჯავშანსაკავალერიო პოლკი ან ცალკეული ბრიგადა, თუ ასეთი შედის კორპუსის შემადგენლობაში. საარმიო კორპუსის რეზერვის შენაერთები და ნაწილები ჩველებრივ განლაგდება წინა ხაზიდან 25 – 50 კმ დაშორებაზე.
საარმიო კორპუსის შეტევის ზოლში გამოყენებადი საჰაერო (აერომობილური) დესანტი შეიძლება იყოს ერთ ბრიგადამდე ძალის. მისი ქვედანაყოფები ჩველებრივ გამოიყოფა მეორე ეშელონის (რეზერვის) შენაერთებიდან და ნაწილებიდან. დესანტის ძირითადი ამოცანაა – ანადგურებდეს ბირთვული თავდასხმის საშუალებებს, მართვის პუნქტებს, აგრეთვე იპყრობდეს და ფრონტიდან შემომტევი ჯარების მოსვლამდე ინარჩუნებდეს მომგებიან მიჯნებს (რაიონებს) მოწინააღმდეგის ტერიტორიაზე. დესანტირების დაწყებამდე დესანტის ქვედანაყოფები განლაგდებიან (გადაადგილდებიან) პირველი ეშელონის დივიზიების უკან.
კორპუსის საველე არტილერიის დაჯგუფება ჩველებრივ მოიცავს მართვადი რაკეტების (მრ) „ლანსი“ დივიზიონებსა და კორპუსის მეთაურის განკარგულებაში დარჩენილი საველე არტილერიის ქვედანაყოფების ნაწილს. საცეცხლე მომზადებისა და პირველი ეშელონის შენაერთების საერთო მხარდაჭერის მთავარ მიმართულებაზე კორპუსის მეთაური შეიძლება იყენებდეს კორპუსის მეორე ეშელონში (რეზერვში) მყოფი დივიზიის (ან სხვა ნაწილების) არტილერიას.
საზენიტო არტილერიის დაჯგუფების შემადგენლობაში, კორპუსის საშუალებათა გარდა ირთვება აგრეთვე საზენიტო-მართვადი რაკეტების (ზმრ) „ჰოქი“ ჯგუფი. მეთაური განსაზღვრავს კორპუსის მოქმედებების ზოლში უმნიშვნელოვანეს ობიექტებსა და მათი დაფარვის თანამიმდევრობას, ხოლო ცეცხლის უშუალო მართვა კი ხორციელდება საჰაერო თავდაცვის (ჰთ) ზონაში მოქმედი ერთიანი სისტემით. დაფარვის ძირითად ობიექტებს წარმოადგენს ბირთვული საშუალებები, დამრტყმელი დაჯგუფებისა და რეზერვის შენაერთები, აგრეთვე მართვის პუნქტები.
საარმიო კორპუსის ტანკსაწინაარმდეგო რეზერვი განკუთვნილია პირველი ეშელონის შენაერთების ტანკსაწინააღმდეგო შესაძლებლობათა ამაღლებისათვის და შეტევის მსვლელობისას კონტრშემოტევების (კონრდარტყმების) მოგერიების მიზნით დამოუკიდებლად გამოყენებისთვის. მის შემადგენლობაში უწინარეს ყოვლისა ირთვება საცეცხლე მხარდაჭერის ვერტმფრენების ქვედანაყოფები.
კორპუსის საინჟინრო რეზერვი ასრულებს პირველი ეშელონის შენაერთების გაძლიერების, ბირთვული დარტყმების შედეგების ლიკვიდაციის, ღია ფლანგების დაფარვისა და სხვა ამოცანებს. იგი შეიძლება შედგებოდეს მესანგრეთა, საპონტონო-სახიდო და სხვა საინჟინრო ქვედანაყოფებისგან.
კორპუსის ქიმიური რეზერვი გამოიყენება შემნიღბავი და შხამიანი კვამლების დაყენებისთვის და ბირთვული თავდასხმის შედეგების სალიკვიდაციოდ. მის შემადგენლობაში ჩველებრივ შედიან საკვამლე ქვედანაყოფები, ქიმიასაწინააღმდეგო დაცვისა და სპეციალური დამუშავების ქვედანაყოფები.
ყველა სპეციალური რეზერვი განლაგდება პირველი ეშელონის შენაერთების საბრძოლო რიგების უკან მათი შესაძლო გამოყენების მიმართულებებზე.
საარმიო კორპუსის მნიშვნელოვან რეზერვს წარმოადგენს ბირთვული საბრძოლო მასალები, რომლებიც დარჩა მეთაურის განკარგულებაში შენაერთებში მათი განაწილების შემდეგ. ამ რეზერვით მას შეუძლია იქონიოს გავლენა საბრძოლო მოქმედებების მსვლელობაზე, გამოუყოფს რა ბირთვულ საბრძოლო მასალებს პირველი ეშელონისა და რეზერვის შენაერთებს.
აშშ არმიის სარდლობის შეხედულებებით, სახმელეთო ჯარების შენაერთების შეტევითი მოქმედებები ყალიბდება შემდგომი ეტაპებისაგან: მოწინააღმდეგესთან დაახლოება (сближение с противником), საკუთრივ შეტევა (გარღვევა), წარმატების განვითარება, დევნა.
დ ა ა ხ ლ ო ე ბ ა ხორციელდება შემტევის მიერ მოწინააღმდეგესთან უშუალო შეხების მიღწევის ან მისი აღდგენის მიზნით. დაახლოებისადმი წაყენებული ერთ-ერთი მოთხოვნაა ჯარების ფარული წინგასვლა (выдвижение). ამასთან მოწინააღმდეგესთან მისვლა (подход) ისე უნდა ტარდებოდეს, რომ მასთან საბოლოო შეხება განხორცილედეს თავიდან უმნიშვნელო ძალებით, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, თუ ჯერ კიდევ არასაკმარისადაა გამოვლენილი მისი თავდაცვის სისტემა. ამიტომ დაახლოების მსველობისას კორპუსის შენაერთები წინ გადიან (выдвигаются) ეშელონებად სალაშქრო და წინასაბრძოლო რიგებში, ეყოლებათ რა თავიანთ წინ დაზვერვა, დაფარვისა და დაცვის ძალები (силы прикрытия и охранения).
ითვლება, რომ ასეთი მოქმედებები ყველაზე უფრო დამახასიათებელი იქნება ომის დასაწისში და სვლიდან შეტევისას (наступление с ходу). ამ შემთხვევაში დაფარვის ჯარების სახით საარმიო კორპუსიდან შეიძლება მოქმედებდეს ჯავშანსაკავალერიო პოლკი. მათ (დაფარვის ჯარებს) ეკისრებათ შემდეგი ამოცანები: აწარმოონ აქტიური დაზვერვა, გადალახონ უზრუნველყოფის ზოლი, გაიჭრან (прорваться) თავდაცვის მთავარი (პირველი) ზოლის წინა კიდესთან და უზრუნველყონ კორპუსის მთავარი ძალების წინგასვლა და გაშლა (выдвижение и развертывание). დაფარვის ჯარების საბრძოლო მოქმედებები უზრუნველყოფილი იქნება როგორც საშტატო, ისე კორპუსის მთავარი ძალების შემადგენლობიდან უშუალოდ მათ განკარგულებაში გამოყოფილი საველე არტილერიის ცეცხლით, აგრეთვე მხარდამჭერი ავიაციისა და საცეცხლე მხარდაჭერის ვერტმფრენების დარტყმებითაც.
ს ა კ უ თ რ ი ვ | შ ე ტ ე ვ ა | (გ ა რ ღ ვ ე ვ ა) მოიცავს ძალებისა და საშუალებათა თავმოყრას არჩეულ მიმართულებებზე, თავდამცავის საცეცხლე საშუალებათა ჩახშობას (საცეცხლე მომზადება და შეტევის მხარდაჭერა), დარტყმების მიყენებას, მოწინააღმდეგის ჩახშობასა (დათრგუნვასა /подавление/) და განადგურებას. აშშ სამხედრო სპეციალისტები შეტევაში ითვალისწინებენ შეტევაში გადასვლის ორ ხერხს: სვლიდან და მოწინააღმდეგესთან უშუალო შეხების მდგომარეობიდან.
პირველ შემთხვევაში ჯარები წინ გამოდიან სიღრმიდან მაშინვე შეტევის საწყის მიჯნაზე და ბრძოლაში შედიან მარშიდან, ან და ფრონტის ხაზიდან 60 – 80 კმ დაშორებაზე წინასწარ მცირე ხნით დაკავებული თავმოყრის რაიონებიდან, საიდანაც გამოდიან შეტევის საწყის მიჯნებზე. ბრძოლაში მარშიდან შესვლა ყველაზე უფრო დამახასიათებელია ომის საწყისი პერიოდისათვის, როცა მოწინააღმდეგეზე შეტევა წარმოადგენს მასთან დაახლოების ბუნებრივ გაგრძელებას. შეტევა სვლიდან თავმოყრის რაიონებიდან ყველაზე უფრო დამახასიათებელია უკვე საბრძოლო მოქმედებების პროცესში. ის უფრო ხშირად ჩატარდება (будет проводиться) ბირთვული ომის პირობებში, აგრეთვე მაშინ, როცა მოწინააღმდეგე ნაჩქარევად (დაჩქარებით /поспешно/) გადავიდა თავდაცვაში და ჩამოუვარდება შემტევს ბრძოლისუნარიანობაში, საბრძოლო მზადყოფნასა და მანევრულობაში.
შეტევა უშუალო შეხების მდგომარეობიდან – ეს ისეთი ხერხია, როცა ჯარების მიერ დაკავებული მიჯნა წარმოადგენს საწყის რაიონს შეტევისათვის. ის ჩვეულებრივ გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ საარმიო კორპუსი იმყოფება თავდაცვაში, აგრეთვე მოწინააღმდეგის მომზადებულ თავდაცვაზე შეტევისას, როგორც წესი, დაზიანების მხოლოდ ჩველებრივ საშუალებათა გამოყენების პირობებში.
ბრძოლაში წარმატების უმნიშვნელოვანეს პირობად ითვლება აუცილებელი ძალებისა და საშუალებათა თავმოყრა არჩეულ მიმართულებებზე თავდამცავზე საჭირო უპრატესობის მისაღწევად. ეს უპირატესობა დაზიანების ჩვეულებრივ საშუალებათა გამოყენებით მიმდინარე საბრძოლო მოქმედებებში რეკომენდირებულია იქმნებოდეს ფრონტის ვიწრო უბანზე, მიმართულებაზე, სადაც მოწინააღმდეგის თავდაცვა ყველაზე უფრო სუსტადაა ორგანიზებული. გარღვევის არჩეულ უბნებზე (განფენილობა 8 – 12 კმ) გაითვალისწინება თავი მოუყარონ კორპუსის მთელი ძალებისა და საშუალებათა 60 – 80 %-ს, რაც, ბუნებრივია, გამოიწვევს სხვა მიმართულებებზე დაჯგუფების დასუსტებას.
საზღვარგარეთულ ბეჭდურ გამოცემებში აღინიშნება, რომ ასეთი მანევრის ორგანიზაცია მეთაურებისა და შტაბებისაგან მოითხოვს დიდ ხელონებას, გონივრულ რისკს, ფარულობასა და ოპერატიულობას შეტევაში გადასვლის მაქსიმალური მოულოდნელობის მიღწევის მიზნით. რეკომენდირებულია ღებულობდნენ ყველა ზომას, რათა წაართვან მოწინააღმდეგეს დაზვერვის წარმოების შესაძლებლობა, შეჰყავდეთ შეცდომაში და ზღუდავდნენ მის შესაძლებლობებს ჯარების მართვაში რადიოელექტრონული ბრძოლის (რებ) საშუალებათა ფართო გამოყენების გზით, ოსტატურად იყენებდნენ ადგილმდებარეობასა და შენიღბვას.
უცხოელი სამხედრო სპეციალისტები თვლიან, რომ დივიზიების შეტევაში გადასვლას წინ გაუსწრებს (будет предшествовать) საცეცხლე მომზადება მთელი ძალების ან მხოლოდ დაზიანების ჩვეულებრივ საშუალებათა გამოყენებით, რომლის მიზანსაც წარმოადგენს არა მარტო თავდამცავი მოწინააღმდეგის ჯარების ჩახშობა (დათრგუნვა), არამედ ამ პერიოდში კორპუსის ჯარებით მანევრის ჩატარების არჩეულ მიმართულებებზე (გარღვევის უბნებზე) დამრტყმელი დაჯგუფების შექმნის ინტერესებში. საცეცხლე მომზადების ხანგრძლივობა ბირთვულ ომში შეიძლება შეადგენდეს 20 – 30 წთ-ს, ხოლო ბირთული იარაღის გამოყენების გარეშე მიმდინარე საბრძოლო მოქმედებებში ის შეიძლება იყოს უფრო ხანგრძლივიც.
საცეცხლე მომზადების ჩასატარებლად ბირთვული იარაღის გამოყენების გარეშე შეტევისას ძირითადი ძალისხმევის მიმართულებაზე თავს უყრიან კორპუსის მთელი არტილერიის 60 %-ს და მეტსაც.
საცეცხლე მომზადების განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს ტაქტიკური ავიაციის საბომბე-საიერიშო (бомбоштурмовые) დარტყმები ობიექტებზე, რომლებსაც ვერ აზიანებს საველე არტილერია, განსაკუთრებით ძირითადი ძალისხმევის თავმოყრის მიმართულებაზე. როგორც უცხოელი სამხედრო სპეციალისტები მიიჩნევენ, ისინი შეიძლება ხორციელდებოდეს 100 კმ და მეტ სიღრმეში.
საცეცხლე მომზადების დასრულების შემდეგ საარმიო კორპუსის პირველი ეშელონის შენაერთები გადადიან შეტევაში, თავს უყრიან რა ძირითად ძალისხმევას გარღვევის ვიწრო უბნებზე. კორპუსის მეთაური საბრძოლო მოქმედებების მსვლელობაზე გავლენას ახდენს საველე არტილერიის ცეცხლით, მხარდამჭერი ავიაციით, რეზერვებითა და სხვა საშუალებებით. შეტევის მაღალი ტემპების შენარჩუნებისთვის გაითვალისწინება აგრეთვე საჰაერო (აერომობილური) დესანტები და ღონისძიებანი მოწინააღმდეგის კონტრშემოტევების (კონტრდარტყმების) მოსაგერიებლად.
როგორც საზღვარგარეთულ ბეჭდურ გამოცემებში აღინიშნება, თუ პირველი ეშელონის ჯარები გარღვევის მსვლელობისას განიცდიან მნიშვნელოვან დანაკარგებს და შეტევის ტემპს შეანელებენ, მაშინ რეკომენდირებულია მათი შეცვლა ახალი ძალებით უფრო ღრმად შეჭრისა (вклинение) და წ ა რ მ ა ტ ე ბ ი ს | გ ა ნ ვ ი თ ა რ ე ბ ი ს თ ვ ი ს. მეორე ეშელონი გაითვალისწინება ბრძოლაში შეჰყავდეთ უახლოესი ამოცანის დასრულების შემდეგ ძირითადი მიზნით – განავითარონ შეტევის წარმატება. მხარდამჭერი ტაქტიკური და საარმიო ავიაციის, საცეცხლე მხარდაჭერის საფარველ ქვეშ და გადასხმულ საჰაერო დესანტებთან ურთიერთმოქმედებით იგი (რეზერვი) სწრაფად და გაბედულად (стремительно) მიიწევს წინ სიღრმეში, არ შეყოვნდება რა მოწინააღმდეგის ალყაშემორტყმული ჯარების განადგურებისთვის და ისწრაფვის გვერდი აუაროს წინააღმდეგობის მხვილ კვანძებს. უცხოელი სამხედრო სპეციალისტები თვლიან, რომ მეთაურები არ უნდა განაბნევდნენ წარმატების განვითარების ძალებს, არამედ კომპაქტურად უნდა ინარჩუნებდნენ მათ წინსვლის მაღალი ტემპის შესანარჩუნებლად. გარღვევაში მონაწილე შენაერთები და ნაწილები, მიჰყვებიან რა წარმატების განვითარების ძალებს, აფართოებენ და განამტკიცებენ (закрепляют) დაპყრობილ რაიონს, ანადგურებენ ზურგში დარჩენილ მოწინააღმდეგეს და ახშობენ (თრგუნავენ) მისი წინააღმდეგობის კერებს.
იმ შემთხვევაში, როდესაც შემტევი ჯარები თავდაცვის სიღრმეში წააწყდებიან ძლიერად გამაგრებულ მიჯნებს (ობიექტებს), რეკომენდირებულია მათი შემოვლა, ამის შეუძლებლობის შემთხვევაში კი – შეტევა არტილერიის, ტაქტიკური და საარმიო ავიაციის ძლიერი დარტყმების შემდეგ. უცხოელი სპეციალისტების აზრით, წარმატების განვითარების მსვლელობისას მოწინააღმდეგის ოპერატიული რეზერვების კონტრდარტყმები (მათი შემადგენლობის მიხედვით) შეიძლება მოგერიებულ იქნას ბირთვული იარაღისა და ჯარების დარტყმების დახმარებით სვლიდან ან ჯარების ნაწილის გამოყენებისას ადგილიდან, შეტევის მაღალი ტემპის შენარჩუნების მიზნით.
აშშ არმიის სარდლობა შეტევის დამამთავრებელ ფაზად მიიჩნევს დ ე ვ ნ ა ს. მისი ძირითადი მიზანია – მოწინააღმდეგის ჯარების განადგურების დასრულება. ჩვეულებრივ იგი იწყება, როდესაც თავდამცავს უკვე აღარ ძალუძს პოზიციების შენარჩუნება და ცდილობს ბრძოლიდან გასვლას. დევნა წარმოებს ფართო ფრონტზე მიმართულებების მიხედვით, რომელთაგან თითოეულზე ხდება ფრონტალური და პარალელური დევნის ორგანიზაცია.
პირველი ეშელონის შენაერთების საბოლოო ამოცანის მიჯნაზე გასვლის შემდეგ კორპუსის ჯარები მაგრდებიან დაპყრობილ რაიონებში (ახალი საბრძოლო ამოცანის ხასიათის მიუხედავად, რომელიც მათ შეიძლება მიიღონ).
გამოყენებული ლიტერატურა
შესაბამისი წერილი ჟურნალიდან . . . Зарубежное военное обозрение, 1978, № 11.
მასალა მოიძია და თარგმნა
ირაკლი ხართიშვილმა
