Tuesday, December 25, 2012

“ცივილიზებული საზოგადოებრიობა” მხარს დაუჭერს ყველაფერს, რაც მომართულია რუსეთის წინააღმდეგ

სტრასბურგში ახლახანს ჩატარებული ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის (ესპა, ПАСЕ) სესიის შემდეგ ნ. ა. ნაროჩნიცკაიას პრეს-სამსახურს მიმართა ბევრმა გამომცემლობამ თხოვნით მისცეს საქართველოს მხარის მიერ ინიცირებული პლენარული სხდომის დღის წესრიგის მასალები – “რუსეთისა და საქართველოს ურთიერთობანი”. პრეს-სამსახურის თანამშრომელი ანდრეი ანტიპოვი შეეცადა გაერკვია ნატალია ალექსის ასულთან ამდენად დამაინტრიგებელი მოვლენის გარემოებანი.

“საქართველოს დელეგაციის პროვოკაცია ევროპის საბჭოში ვერ გამოვიდა” – თვლის ნატალია ნაროჩნიცკაია. უფრო მეტიც, ისარგებლა რა მომენტით, რუსეთმა წარუდგინა მსოფლიო საზოგადოებრიობას საქართველოში ახლანდელი კონფლიქტის ფესვების იურიდიული დასაბუთება.

“პირველივე პლენარულ სხდომაზე – ჰყვება ნატალია ნაროჩნიცკაია, – საქართველოს დელეგაციამ დღის წესრიგის სასწრაფო პუნქტის სახით შემოიტანა რუსეთისა და საქართველოს ურთიერთობათა განხილვა. როგორც კულუარებში ამბობდნენ, მათ თავად მიიღეს ეს ინსტრუქცია, უკვე სტრასბურგში ჩამოფრენილებმა, და შეშფოთებულები და დარცხვენილები იყვნენ (и были обеспокоены и смущены), ვინაიდან ჩვენ დელეგაციეს ბევრ წევრთან არცთუ ცუდი ურთიერთობები გვქონდა, ისინი ყოველთვის ესწრებოდნენ ჩვენს “რუსეთის მეგობართა დღის” – მიღებას მუდმივ წარმომადგენლობაში, ჩვენ ხშირად ვსაუბრობდით და ვხედავდით, რომ ბევრი პარლამენტარი გულწრფელად არ ისურვებდა ურთიერთობათა გაუარესებას”.

– მათ ინსტრუქცია მიიღეს თავისიანებისგან? საქართველოს მთავრობისგან?

– დიახ. დასმულ იქნა ამოცანა წასულიყვნენ ურთიერთობათა გამწვავებაზე და გამოეტანათ ისინი “ცივილიზებული ევროპის” სამსჯავროზე. პრეზიდენტი სააკაშვილი არცთუ უსაფუძვლოდ დარწმუნებული იყო, რომ ეგრეთ წოდებული ცივილიზებული საზოგადოებრიობა მხარს დაუჭერს ყველასა და ყველაფერს, რაც მომართულია რუსეთის წინააღმდეგ, და წინასწარ განიცდიდა კმაყოფილებას იმისგან, რომ, არ შეინიღბება რა დიპლომატიური ეთიკით, ღიად გამოთქვამს ყველაფერს, რასაც საქართველო ფიქრობს რუსეთის შესახებ, რისი გაკეთებაც შეუძლებელია ნორმალური დიპლომატიური ურთიერთობების დროს ოფიციალურ განცხადებებში.

მაგრამ მან ვერ გაითვალისწინა, ახალგაზრდობის გამო, ალბათ, რომ ჩვენთვის სულაც არ იყო იმდენად მნიშვნელოვანი და სულაც არა ძალზედ საგრძნობი კიდევ ერთხელ მოსმენა “იმპერიული ბარბაროსული” რუსეთის დაგმობისა. ევროპის საბჭო მხოლოდ ამით თუ არის დაკავებული, ეს მისი ჟანრია. წინა დღე ჩვენთვის იყო უმძიმესი ჩეჩნეთის საკითხის გამო, როდესაც ლორდ ჯადს არც კი შერცხვენია ეწოდებინა დანაშაულებისთვის ბესლანში “კონტრპროდუქტიული აქცია”, გვიჩვენა რა, რომ ბანდიტები მისთვის – გმირები არიან და მათი საქმე – “სამართლიანია”, და იგი უბრალოდ ნანობს, რომ ისინი ზოგჯერ იქცევიან “უიღბლოდ”, რაც აძნელებს მისთვის მათ დაცვას.

ევროპის საბჭო საერთოდ წარმოადგენს სუფთად იდეოლოგიურ ორგანიზაციას, ერთგვარ “მაჩვენებელ თითს”, რაღაც მსგავსებას IV ლიბერალური და, სამწუხაროდ, ტოტალიტარული ინტერნაციონალისა, რომელიც იძლევა ცივილიზებულობის სერტიფიკატებს. და რუსეთი, როგორც არ უნდა ცდილობდეს თავი მოაწონის ევროპას, როგორც არ უნდა ცდილობდეს იგი აღარ იყოს სკუთრი თავი და იქცეს “ევროპად”, ვერასოდეს ვერ ეღირსება არანაირ თავზე ხელის გადასმას. ჩვენ ვთამაშობთ უცხო მოედანზე, უცხო ტერმინოლოგიით, ჩვენ განწირულები ვართ რომ იქ ვიყოთ მისატყეპი ბიჭი და ამისთვის ფულებიც ვიხადოთ. ხოლო ყველაზე დიდი შესატანი კი – რუსეთისაა – 25 მლნ. ევრო. ამ ფულებით, ისე რომ ღებულობს სადღეღამისო ანაზღაურებას ცხრაჯერადი ზომით (რისკის გამო) და არ უხდის არც ერთ კაპიკს ჩვენს სამხედროებს, რომლებიც მას აცილებენ იქ და იცავენ, საკუთარი სიცოცხლისათვის რისკის ფასად, ბატონი ბინდიგი (ყველაზე უფრო ოდიოზური რუსოფობი – მომხსენებელი ჩეჩნეთის საკითხებში) და სხვები მგზავრობენ ჩეჩნეთში, საუბრობენ ისეთ ორგანიზაციებთან, როგორიცაა მემორიალი, ისეთ მოწმეებთან, როგორიც გახლავთ ანდრეი ბაბიცკი და შემდეგ ამტკიცებენ, რომ რუსეთს არ შეუძლია არც კავკასიის შეკავება და არც ადამიანის უფლებათა უზრუნველყოფა, და ეს კი ნიშნავს, რომ საჭიროა მსოფლიო საზოგადოებრიობის ჩარევა. უფრო ზომიერი მომხსენებელი ჩეჩნეთში დევნილთა მდგომარეობის საკითხებში – პოლონელი ივინსკი, რომელმაც “გაბედა” ეღიარებინა გარკვეული ძვრა ამ სიტუციაში – კომპენსაციების დაწყებული გადახდა, ათასობით ადამიანის დაბრუნება მშობლიურ მხარეში, ბანაკების ნაწილის დემონტაჟი არასაჭიროობის გამო, პოლონურმა პრესამ უბრალოდ გააცამტვერა, ვინაიდან ივინსკიმ “უღალატა” დემოკრატიას და იგი არ არის პოლონელი, თუკი არ არის აგზნებული ზოოლოგიური სიძულვილით რუსეთისადმი.

ამრიგად, საქართველომ გადაწყვიტა “თვალები აეხილა” ევროპისთვის რუსეთზე. აშკარად ოკეანსიქითა უნივერსიტეტში აღზრდილი ჭაბუკი დელეგაციეს სახელით კარგი ინგლისურით, ცდილობდა, როგორც გამოცდაზე გასული სტუდენტი, მისთვის გამოყოფილ 5 წუთში ეთქვა რაც შეიძლებოდა მეტი რუსეთის “დამპყრობლური ავხორცობის” შესახებ. უბრალოდ, აკსაკოვის მიხედვით, რომელმაც შენიშნა: “როდესაც ატყდება სტვენა და ხმაური რუსეთის დამპყრობლური ავხორცობის საბაბით, იცოდეთ, რომ რომელიღაც დერჟავა თავად ამზადებს უცხო მიწის ყველაზე უფრო უსინდისო დაპყრობას”. ვითომდა, რუსეთი, რომელსაც ჯერ კიდევ არ დაუკარგავს თავისი იმპერიული ამბიციები, ყოველთვის მიმართავს დივერსიებს საქართველოს წინააღმდეგ, აქეზებს ოსებსა და აფხაზებს, სურს დაიპყროს პატარა საქართველო, რომელიც სამართლიანობას ევროპისგან ეძიებს. შამილ ბასაევიც რუსეთმა გაგზავნა საომრად აფხაზეთში, და აბაშიძის გადაყლაპვასაც არ ანებებდა, თუმცა კი ყველასთვის ცნობილია, რომ იგი გადაყლაპეს ოფიციალური რუსეთის სავსებით კეთილმოსურნე ნეიტრალიტეტის დროს. ყველანი, ვინც არ ეთანხმებიან თბილისური რეჟიმის პოლიტიკას – რუსული იმპერიალიზმის აგენტები არიან, აფხაზეთისა და ოსეთის ლიდერები – მოსკოვის მარიონეტები. რუსეთის სამხედროთა სტატუსი – უხეში პროვოკაცია და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისთვის მუქარაა.

ნინო ბურჯანაძე გამოვიდა, რა თქმა უნდა, მშვიდად და მომწიფებულად, – ეს ძლიერი პოლიტიკოსია, მაგრამ არა ნაკლებ მკვეთრად შინაარსით.

– გვინდოდა უფრო დაწვრილებით შეგვეტყო, რა უთხარით თქვენ ამ დროს ბურჯანაძეს.

– სცენარი, რომლის მიხედვითაც გამოვიდა რუსული დელეგაცია, საბოლოო ჯამში ძალზედ იღბლიანი გამოდგა. პრაქტიკულად არწამგებიანი. ჩვენ გამოვხატავდით სრულ გულმოწყალე სიმშვიდეს. ვიღიმებოდით, ვისხედით არა დაძაბულად, არამედ აუღელვებლად. თავიდან საპასუხო სიტყვით გამოვიდა დელეგაციის მეთაური კონსტანტინე კოსაჩოვი და ძალზედ კარგად, მშვიდი ტონით, ახდენდა რა იმის დემონსტრირებას, რომ განხილვა ჩვენ წყენას კი არ გვაყენებს, არამედ უფრო გვაოცებს იმით, თუ როგორ შეიძლება გამწვავების გაბერვა არაფრისგან. ევროპის საბჭო ის ფორუმი არ არის, რომელზედაც გამოაქვთ ორმხრივი ურთიერთობები სახელმწიფოებს შორის. ევროპის საბჭო განსაზღვრების მიხედვით დაკავებულია ადამიანის უფლებებით. კ. კოსაჩოვმა ხაზი გაუსვა, რომ კონფლიქტი საქართველოს ტერიტორიაზე, რომლის გამოც პასიხისმგებლობის გადმოტანას თბილისი ცდილობს რუსეთზე, – ეს შიდა კონფლიქტია, დაკავშირებული ადამიანის უფლებების დარღვევებთან ავტონომიებში. მან აღნიშნა საქართველოს მიერ კონკრეტული შეთანხმებებისა და ვალდებულებების არშესრულება, მაგრამ ამასთან ერთად მიუთითა არსებულ პრაქტიკაზე, მათ შორის ევროპის საბჭოს ფარგლებშიც – როცა ორმხრივი სამუშაო ჯგუფი შეძლებდა ემუშავა პოზიციების გარკვევაზე.

შემდეგ პროცედურის მიხედვით დაიწყო დებატები, რომლებიც ძალზედ მოკლე აღმოჩნდა, რასაც არ მოელოდა ქართული დელეგაცია. სიტყვა მიეცა პოლიტიკურ ჯგუფებს.

გამოვიდნენ სიციალისტების, ლიბერალების, ევროპელი დემოკრტების, გაერთიანებულ მემარცხენეთა ლიდერები (ეს უკანასკნელი რუსეთისადმი ყველაზე უფრო ლოიალური და კეთილსინდისიერი ჯგუფია ყველა დებატებზე, რომელთანაც არავინ არ მუშაობს სინამდვილეში /по настоящему/, ვინაიდან ჩვენ ახლა “დემოკრატები” ვართ) და ასე შემდეგ. მსოფლმხედველობით კონსერვატორები იქ საერთოდ არ არიან. ყველანი “გაერთიანებულ მემარცხენეთა” გარდა ლაპარაკობდნენ დიდი და მუდმივად აგრესიული რუსეთის შესახებ, რომელიც თავისუფლებისმოყვარე ჩეჩნეთსაც თრგუნავს და პატარა საქართველოს – პოსტსაბჭოთა სივრცეზე დემოკრატიის ფლაგმანის გადაყლაპვასაც ცდილობს. ერთმა “ციცერონმა” რუსეთი სპილოსაც კი შეადარა, რომელიც ცდილობს თაგვთან ერთად სადღაც გაძრომას და ჩივის მასზე, როგორც ხელის შემშლელზე. (დიდი სურვილი მიჩნდებოდა რომ მეხუმრა ამავე სულისკვეთებით, გამეფრთხილებინა სპილოსთან ანალოგიების გამო, ხომ არის კიდევ იგავარაკი “სპილო და ფინია”, მაგრამ ამის გაკეთება, რა თქმა უნდა, ფორუმებზე არ შეიძლება).

შემდეგ მე გამოვედი. პატიოსნად რომ ვთქვათ, მე ამ ჩემს გამოსვლას ვაფასებ როგორც ძალზედ დიდ იღბალს. პირველად არა სტატიაში, არა სამეცნიერო კონფერენციაზე, არამედ ავტორიტეტულ საერთაშორისო ფორუმზე, სადაც ესწრებოდნენ ელჩები და რომელზედაც მიჯაჭვული იყო საგარეო საქმეთა მინისტრების ყურადღება, მე არა მეცნიერის სახელით, არამედ რუსეთის პარლამენტიდან ყველას გასაგონად იურიდიულად დავასაბუთე ამ კონფლიქტის ფესვები.

მე დავიწყე ენაწყლიანად იქიდან, რომ “არც ისეთი ცუდია რუსეთი, თუკი ურთიერთობათა გაუარესების მიუხედავად, საქართველოს მოსახლობის 20 პროცენტზე მეტი გადმოსახლდა რუსეთში და იქ განიცდის აყვვებას, რომ უკვე აღარ ვილაპარაკოთ ქართული ინტელექტუალური და არტისტული ელიტის დიდ ნაწილზე, რომელიც სარგებლობს თავიანთი რუსი თაყვანისმცემლების უცვლელი სიყვარულით და არ გრძნობს (განიცდის) ადამიანის უფლებათა შივიწროვებას”.

“კონფლიქტი კი თბილისს, სოხუმსა და ცხინვალს შორის მომდინარეობს საქართველოს მიერ თავისი ავტონომიების კონსტიტუციური უფლებების დარღვევიდან სსრკ-დან გასვლის დროს. კონსტიტუციის მიხედვით, საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკა, რომელსაც გააჩნდა თავის ტერიტორიაზე ავტონომიები, ვალდებული იყო, გამოაცხადებდა რა თავისი სურვილის შესახებ გამხდარიყო დამოუკიდებელი სახელმწიფო, მიეცა თითოეული ავტონომიისთვის ცალკე რეფერენდუმი თავისუფლად ნების გამოხატვისთვის სახელმწიფოებრივი მომავლის საკითხში. კონფლიქტი უკვე ცეცხლად იყო აგზნებული ჯერ კიდევ სსრკ-ის ფორმალურად დაშლამდე. 90 წელს იყო ომი ოსებსა და ქართველებს შორის, ამასთან ეს იყო კონფლიქტი სწორედ საქართველოს სსრკ-ის რესპუბლიკიდან დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გადაქცევის საკითხის გამო. და რა ქნა მსოფლიო საზოგდოებრიობამ?

მსოფლიო საზოგადოებრიობამ დახუჭა თვალები ამ კონფლიქტზე, თითქოს და იგი საერთოდ არც ყოფილიყოს, აღიარა საქართველო სსრკ-ის რესპუბლიკის საზღვრებში, ხოლო შემდეგ კი გამოაცხადა კონფლიქტი სეპარატისტულად, ვითომდა როგორც იგი წარმოქმნილიყო უკვე დიდი ხნის წინ ჩამოყალიბებული და ლეგიტიმურად აღიარებული სახელმწიფოს ტერიტორიაზე. აი რატომ, (ვთქვი მე პროფესორისეული მიუკერძოებელი /безразличный/ ტონით, თითქოსდა გადმოვცემდი არა რუსული მხარის პოზიციას, არამედ უცილობელ იურიდიულ ფაქტს), მხარეები ამ შიდა (მე ამას ხაზი გავუსვი) კონფლიქტში საქართველოს ტერიტორიაზე არც თუ უსაფუძვლოდ თვლიან რესპუბლიკის ახლანდელ სტატუსს არასაბოლოოდ და იურიდიულად არცთუ უნაკლოდ. (მე შეგნებულად ავარიდე თავი ტერმინს “არალეგიტიმური”, რათა არ დაედოთ რუსეთის დელეგაციისთვის ბრალი საქართველოს მთლიანობის არაღიარებაში)

შემდეგ მივუთითე, რომ რუსეთი, “მიუხედავად ამისა, თანამიმდევრულად აღიარებს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობას, და პრეზიდენტისა და საგარეო საქმეთა სამინისტროს ყველა ოფიციალური განცხადება იწყება ამ საწყისი პოზიციის დადასტურებით. ამიტომ საქართველომ თავად უნდა გადაწყვიტოს ეს სერიოზული პრობლემები თავის ავტონომიებთან. მაგრამ მაინც რატომ ვარაუდობენ ისეთ მადლიან და დემოკრატიულ ქვეყანაში, როგორიც საქართველოა, ავტონომიები თავის მომავალს აუტანლად? იქნებ იმიტომ, რომ თავის პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს ახალგაზრდა დემოკრატია სულ უფრო ხშირად აცხადებს “ერის მტრებად”, რაც იწვევს ანალოგიებს სტალინის ხანასთან? იქნებ იმიტომ, რომ დამოკიდებულებანი ეროვნულ უმცირესობებთან უკვე გამომჟღავნებულია ისეთი ფორმით, რომ არ უტოვებს მათ იმედებს უკეთეს მომავალზე? თბილისმა უკვე სცადა უბრალოდ მოესპო აფხაზეთის ავტონომია, და ისიც, რაც მოხდა აჭარასთან მიმართებაში, სულაც არ არის აღმაფრთოვანებელი”.

დასასრულს მე ვთქვი: რუსეთისთვის არ არის არაფერი უფრო სასურველი რეგიონში, ვიდრე ერთიანი, მთლიანი და რუსეთის მიმართ მეგობრული საქართველო. და სურვილი გვექნებოდა, რათა მისი პოლიტიკა ყოფილიყო ნამდვილად დამოუკიდებელი (самостоятельная), ისევე როგორც ქართული სახელმწიფოს დეკლარირებული დამოუკიდებლობაც”.

კიდევ იყო ა. ფომენკოს გამოსვლა, რომელმაც ძალზედ ჯეროვნად გადმოსცა ბოლშევიკების მიერ აფხაზეთისა და ოსეთის საქართველოს შემადგენლობაში ჩართვის ზოგიერთი ისტორიული გარემოება. სწორედ აქ გაისმა გონგის ხმა – საკითხზე გამოყოფილი ერთი საათი ამოიწურა. ჩვენმა ელჩმა ევროპის საბჭოში გამოიარა გასასვლელი და საჯაროდ გადამეხვია და გადამკოცნა.

ქართული დელეგაცია უბრალოდ გაოგნებული იყო. იგი ასე ბოლომდე, როგორც ჩანს, ვერ აცნობიერებდა, რომ მთელი ეს მსჯელობა არ ვარაუდობდა რეზოლუციების, გადაწყვეტილებების გამოტანას. ევროპის საბჭოს არ შეუძლია დადგენილებების გამოტანა ორმხრივ და საერთოდ სახელმწიფოთაშორის ურთიერთობებში. ჩვენი მხარისთვის მათი ბრალდებები ევროპის საბჭოში არაფერი ახალი, გარემოება რომ შეეცვალა, არ ყოფილა, “ლორდ ჯადების” მხარდაჭერას სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობებისთვის საერთოდ არ გააჩნია მნიშვნელობა. მათ ითხოვეს მათთვის მოესმინათ – მათ მოუსმინეს, მოგვისმინეს ჩვენც. მათივე საკუთარი ინიციატივის შედეგად კი იქცა კონფლიქტის უდაო იურიდიული საფუძვლების გადმოცემა, რომლებსაც ისინი გულდასმით აჩუმათებენ, ვინაიდან ეს მათი ყველაზე უფრო მოწყვლადი ადგილია.

– და რატომ არ ყოფილა საზოგადოებრივი რეზონანსი, და ჩვენმა მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებმა პრაქტიკულად რატომ არ მოახდინეს ამ პოლემიკაზე რეაგირება?

– რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ზოგადი სტრატეგიაა – ყველანაირად აქრობდეს კონფლიქტის გამო მხურვალე მსჯელობას პრესაში, არ ახდენდეს მის მუსირებას. მეორე, ჩვენი მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებს მთლიანობაში ძალიანაც არ აინტერესებთ ეროვნული ინტერესების პოზიცია. უკანასკნელი და მეორეხარისხოვანია, მაგრამ რასაც მაინც ადგილი აქვს, ის, რომ – (საპარლამენტო ფრაქცია) “როდინას” გაპიარება არ უნდათ (ნატალია ნაროჩნიცკაია რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო სათათბიროში ამ ფრაქციის წევრი გახლდათ – ი. ხ.).

ნატალია ნაროჩნიცკაიას ესაუბრებოდა
ანდრეი ანტიპოვი
14. 10. 04

თარგმნა ირაკლი ხართიშვილმა


მთარგმნელის კომენტარი

სამწუხარო რეალობაა ის, რაც ზემოთ მოყვანილ ინტერვიუშია გადმოცემული. უწინარეს ყოვლისა მინდა ყურადღება გავამახვილო იმ იურიდულ არგუმენტაციაზე, რომელიც ნატალია ალექსის ასულმა წარუდგინა ევროსაბწოს საპარლამენტო ასამლეას და მისმა წვრებმაც ამაზე საპასუხოდ ვერაფერი განაცხადეს, იმიტომ რომ ეს არგუმენტაცია სავსებით ჯდებოდა დასავლეთ ევროპული შეგნებისა და ცნობიერების ფარგლებში. საბჭოთა კავშირში კონსიტუციურად მართლაც იყო აღიარებული კავშირიდან მოკავშირე რესპუბლიკის გასვლის უფლება, მაგრამ 80-იანი წლების ბოლომდე არ არსებობდა ამის საკანონმდებლო მექანიზმი და პროცედურები. 80-იანი წლების მიწურულს მართლაც იქნა შემუშავებული და ოფიციალურად დამტკიცებული ეს მექანიზმი, რომელიც ითვალისწინებდა იმას, რაც აღწერილი აქვს თავის ინტერვიუში ნ. ნაროჩნიცკაის, და ეს მექანიზმი საქართველოსთან და სხვა მოკავშირე რესპუბლიკებთან მიმართებაში უგულვებელყოფილ იქნა სსრკ-ის ხელისუფლებაზე დასავლეთის ზეწოლის შედეგად. მაგრამ გარდა ამ იურიდიული მსჯელობისა, არის ისტორიული სინამდვილეც, ისტორიული სამართლიანობაც, რომელიც გვეუბნება, რომ ე. წ. სამხრეთელი ოსები საქართველოში ნებაყოფლობით ჩამოსახლებულნი და ისტორიული ქართული სახელმწიფოს ქვეშევრდომობაში საკუთარი ნებით შემოსულები არიან. ამის გამო ბევრი ლაპარაკი და დავა იყო 80-იანი წლების მეორე ნახევარშიც, მაგრამ ქართულმა მხარემ ვერ შეძლო თავისი სიმართლის დასაბურება ამ დავაში.

მე მახსოვს, 1991 წლის დასაწყისში, როცა ვამზადებდით ჩვენს მიერ დაარსებული (გარკვეულ წილად კი აღდგენილი) სამხედრო-ისტორიული ჟურნალის “მხედარის” პირველ ნომერს და გვიხდებოდა საბურთალოს ბოლოში ერთერთ კომპიუტერულ ცენტრში მგზავრობა, სადაც ჩვენი ჟურნალის მასალები კომპიუტერში შეჰქონდათ, ერთხელ ავტობუსში ყოფნისას ვუსმენდი მაშინდელი უზენაესი საბჭოს სხდომის ტრანსლაციას, სადაც “მრგვალი მაგიდის” ფრაქციის წევრი ალექსანდრე ქობულაშვილი, რომელსაც მანამდეც პირადად ვიცნობდი “სახალხო ფრონტიდან”, გულის ტკივილით ამბობდა დაახლოებით შემდეგს: ოსებთან კონფლიქტის გამო ჩვენს ისტორიკოსებს ვეკითხებოდით, თუ შეგიძლიათ რომ ოსებს სამეცნიერო არგუმენტებით დაუმტკიცოთ მათი პრეტენზიების უსამართლობაო. ესენი გვარწმუნებდნენ, რა თქმა უნდა შეგვიძლიაო, მოვაწყვეთ კიდეც ასეთი ღონისძიება, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ქართველი ისტირიკოსების ამ ომახიანი დაპირებების უკან მათი რეალური ცოდნა არ ყოფილა და მათ ვერ შეძლეს ჩვენი ოსი ოპონენტების არგუმენტაციის გაბათილებაო. ესეც ჩვენი სამწუხარო სინამდვილეა, და არა იმიტომ, რომ ასეთი მასალები არ არსებობდა ან არ არსებობს, უბრალოდ ქართველმა ისტორიკოსებმა ისინი არ იცოდნენ, უფრო სწორედ, არ იცოდნენ იმ დონითა და ისეთი საფუძვლიანობით, რომ ოსი მიმთვისებლები ჩვენი მიწისა გაეჩუმებინათ. და ესეც ჩვენი სამწუხარო რეალობაა.

სულ ახლახანს, ჩემთვის ძალიან მოულოდნელად და სასიხარულოდ, მე ვთარგმნე და ბლოგზეც გამოვაქვეყნე მცირე მასალა – ერთი თავის თარგმანი XIX საუკუნის რუსი სამხედრო ისტორიკოსის, აკადემიკოსისა და გენერალ-ლეიტენანტის, ნიკოლოზ დუბროვინის ვრცელი წერილისა «Осетины (Ироны)», რომელიც მოთავსებულია 1871 წელს პეტერბურგში გამოქვეყნებულ მის წიგნში «История войны и владычества русских на Кавказе» (т. I, книга I). წერილის ეს ნაწილი შეეხება ოსთა ვინაობასა და მათ განსახლებას XIX საუკუნის შუახანებში. ავტორს იქ ერთი აბზაცი მიძღნილი აქვს საკუთრივ სამხრეთელი ოსებისადმი და აი რას ამბობს იგი:

“მთიანი ოსეთის უმეტესი ნაწილის ნიადაგის მცირე მწარმოებლურობამ მიიყვანა მოსახლეობა უკიდურეს სიღარიბემდე. ოსები ყოველთვის განიცდიდნენ არა მხოლოდ იმ საგნების უკმარისობას, რომლებიც არ იყო საკუთარ ქვეყანაში, მაგალითად მარილისა, არამედ არსობის პურისაც კი. ხვნა-თესვისთვის მოსახერხებელ მიწას ამ დრომდეც კი გაუგონარი ფასი აქვს: ის იმ ცხოველის ფასი ღირს, რომელიც მასზე დაეტევა. მიწის ნაგლეჯი, რომელსაც დაიკავებს მწოლიარე ძროხა, ძროხის ფასი ღირს; მეორე ცხვრის ფასი და სხვა. ეს მცირემიწიანობა იყო იმის მიზეზი, რომ ოსების ნაწილი გადასახლდა მთავარი ქედის სამხრეთ კალთებზე და ნებაყოფლობით მისცა საკუთარი თავი ქართველ მემამულეთა კაბალაში. დაიკავეს რა კუდარის (Кударовское), დიდი და პატარა ლიახვის, რეხულას, ქსნისა და მისი შენაკადების ხეობები, ოსები იქცნენ თავადების ერისთავებისა და მაჩაბლების ყმა-გლეხებად. ეს გადასახლებულები შეადგენენ კიდეც ეგრეთ წოდებული სამხრეთელი ოსების დასახლებებს და, თავის მხრივ, იყოფიან ასევე ბევრ წვრილ საზოგადოებად, რომლებიც ატარებენ მათი საცხოვრებელი ხეობების სახელებს. ასე, ისინი იყოფიან ქსნის, კუდარის, ლიახვის, ღუდუშაურის, მაღლადოლეთის (Магладолетскихъ, მაღრან-დვალეთის /?/), ჯამურისა და სხვა საზოგადოებებად. ბევრი ოსი დაესახლა მთიულეთსა და ხევის ხეობაში. სამხრეთ კალთის მხოლოდ არცთუ ბევრი საზოგადოებისა და დაბლობ (ზეგან) ადგილას მცხოვრებთა გამოკლებით, ყველა დანარჩენი ოსები ღარიბები არიან, თითქმის შიშვლები ან სულ უკანასკნელ ხარისხამდე ცუდად ჩაცმულნი; ცხოვრობენ მიწურებში ან დანგრეულ კოშკებში და მიტოვებულ სიმაგრეებშიც კი. მიუხედავად ამისა, ოსი ყოველთვის მხიარულია, ყოველთვის უდარდელი”.

იქვე მოყვანილი მაქვს ამ აბზაცის რუსული ორიგინალური ტექსტიც:

«Малая производительность почвы большей части горной Осетiи довела населенiе до крайней бедности. Осетины всегда терпели недостатокъ не только въ предметахъ, которыхъ не было въ собственной стране, напримеръ соли, но даже въ насущномъ хлебе. Земля, удобная для хлебопашества и до сихъ поръ имеетъ неслыханную цену: стоитъ того животнаго, которое можетъ на ней поместиться. Кусокъ земли, который займётъ лежащая корова, ценится въ корову; другой въ овцу и проч. Эта малоземельность была причиною, что часть осетинъ переселилась на южный склонъ Главнаго хребта и добровольно отдала себя въ кабалу грузинскихъ помещиковъ. Занявъ ущелья: Кударовское, Большой и Малой Лiяхви, Рехулы, Ксани и ея притоковъ, осетины стали крепостными князей Эристовыхъ и Мочабеловыхъ. Эти переселенцы и составляютъ поселенiя такъ называемыхъ южныхъ осетинъ и, въ свою очередь, делятся так же на многiя мелкiя общества, носящiя названiе по именамъ ущелiй ими обытаемыхъ. Такъ, они делятся на Ксанскихъ, Кударскихъ, Лiяхвскихъ, Гудошаурскихъ, Магладолетскихъ, Джамурскихъ и другихъ. Много осетинъ поселилось въ Мтiулетiи и Хевскомъ Ущелье. За исключенiемъ только немногих обществъ южнаго склона и живущихъ на плоскости, все остальные осетины бедны, почти голы или до последней степени плохо одеты; живутъ въ землянкахъ или развалившихся башняхъ и даже въ оставленныхъ укрепленiяхъ. Не смотря на то, осетинъ всегда веселъ, всегда безпеченъ».

და ნუთუ ასეთი და ამის მსგავსი არგუმენტები, რომლებიც მოდიოდა არ ქართველებისგან, არამედ ასეთი დამსახურებული და პატივცემული რუსი ისტორიკოსებისგან, ან კიდევ სხვა რუსი და ევროპელი ავტორებისგან, ვერ გააჩუმებდა ოს სეპარატისტებს? განა მაშინ კი იქნებოდა ამდენი სისხლი, მსხვერპლი და სხვა უბედურებანი? ალბათ არა, მაგრამ აქ საქმე სხვა რამეშიცაა, მაშინ ქართველი ისტორიკოსები ზოგადად რუსეთ-საქართველოს ისტორიული ურთიერთობების გადმოცემაშიც უნდა დამდგარიყვნენ ჭეშმარიტად სამეცნიერო და პატიოსან პოზიციაზე, ხელი აეღოთ იმ ტყუილებსა და ცილისმწამებლობაზე ისტორიული რუსეთის მიმართ, რომლებსაც მაშინაც უხვად მიმართავდნენ და ახლაც არ აკლებენ ხელს, თუმცა კი 2008 წლის აგვისტოს შემდეგ საკმაოდ შეშინდნენ და ალბათ პასუხისმგებლობის შესახებაც დაფიქრდებოდნენ. ქართველი ისტორიკოსები და საქართველოს მმართველი წრეები პატიოსნად და პროფესიულად რომ იქცეოდნენ, მაშინ არაფერი დაუდგებოდა წინ ნატალია ნაროჩნიცკაიას იმ საბოლოო სიტყვებს, რომლებიც მის ინტერვიუშია გადმოცემული და მეც მას, პირადად, სავსებით მხარს ვუჭერ: “დასასრულს მე ვთქვი: რუსეთისთვის არ არის არაფერი უფრო სასურველი რეგიონში, ვიდრე ერთიანი, მთლიანი და რუსეთის მიმართ მეგობრული საქართველო. და სურვილი გვექნებოდა, რათა მისი პოლიტიკა ყოფილიყო ნამდვილად დამოუკიდებელი (самостоятельная), ისევე როგორც ქართული სახელმწიფოს დეკლარირებული დამოუკიდებლობაც”.

ანუ აქ არის გამოთქმული სურვილი, რომ საქართველოს ხელისუფალნი ატარებდნენ მართლაც ქართულ პოლიტიკას, დაფუძნებულს ქართულ ინტერესებზე, და არა დასავლეთის გავლენიანი წრეების ინტერესებზე, რომლებიც გამოიყენებენ ხოლმე ამათ, ხოლო შემდეგ კი განზე გადასდებენ, როგორც უკვე უსარგებლოს, რა თქმა უნდა, შემდეგ გამოყენებამდე...

No comments:

Post a Comment