Saturday, July 28, 2012

არ დაივიწყოთ დიადი გამარჯვების შესახებ

(ამ გამოსვლამ გაიჟღერა ახალ რადიოგადაცემაში “ეკლესია და სამყარო”, რომელიც მომზადებულ იქნა მირქმის მონასტრის მიერ “სახალხო რადიოზე”).

დიდ სამამულო ომში გამარჯვების თითოეულ წლისთავს თან ახლავს მისი განგვირგვინების მცდელობებიც. დაიწყო ეს 80-იანი წლების მიწურულს, როდესაც ერი არიგებდა თავისი ათასწლოვანი ისტორიის შეგინებულ წინაპართა საფლავებს ტოტალიტარზმთან დამშვიდობების დროშის ქვეშ. ბოროტული კომენტარები, აქცენტები “ზაგრადოტრიადებზე” (გადამღობ რაზმებზე), რომლებიც ვითომდა ყველგან და ყოველთვის ზურგში ესროდნენ მებრძოლებს, თან ახლდა სტალინგრადის ბრძოლის იუბილესაც.

მებრძოლი მედასავლეთეებისთვის საძულველია რუსული დიდმპყრობელობის ნებისმიერი ფორმა და ისინი ისწრაფვიან მისი გაუფასურებისკენ, გადააბამენ რა მას რეპრესიებთან. მაგრამ, შეგახსენებთ, რომ სულაც არა რეპრესიებმა შექმნეს დიდი დერჟავა: რუსეთის მთელი ტერიტორია შემოკრებილ იქნა რევოლუციამდე, და პოტიომკინი გახდა ტავრიდელი, ხოლო სუვოროვი – რიმნიკელი არა სტალინის დროს, არამედ ეკატერინე დიდისა. პეტრე I-მა და არა ლენინმა გაჭრა ფანჯარა ევროპაში ბალტიკაზე. უფრო მეტიც, რევოლუციამდე რუსეთის ტერიტორიის გამო, რომელიც შემოკრებილ იქნა სრულ შესაბამისობაში თავისი ეპოქის იურიდიულ ნორმებთან, ვერ დაობდნენ თვით ყველაზე უფრო ხისტი მეტოქენიც კი.

და საბჭოთა დიდმპყრობელობისთვისაც საზღაური გაღებულ იქნა სულაც არა რეპრესიებით. ვერც რევოლუციამ, ვერც ყბადაღებულმა 1937 წელმა ვერ მისცეს სსრკ-ს როლი მსოფლიო არენაზე. დიდ დერჟავად სსრკ იქცა მხოლოდ ხალხის მიერ უდიდესი მსხვერპლის გაღებით წარმოებული ბრძოლის შემდეგ ფაშისტური აგრესიის წინააღმდეგ. დიადი რუსული გამარჯვების აზრის გაცნობიერების გარეშე შეუძლებელია ომისშემდგომი სსრკ-ის ბედის გაგებაც. დიდი სამამულო ომი სსრკ-მა მოიგო თავის ჰიპოსტასში დიდი რუსეთისა.

იქცა რა სამამულოდ, ომმა ხელახლა მოითხოვა ეროვნული გრძნობა და სოლიდარულობა, დანგრეული კლასობრივი ინტერნაციონალიზმის მიერ, ძმათამკვლელობის სიბილწისგან განწმინდა და კვლავშეაერთა ადამიანთა სულებში, და ეს ნიშნავს, პოტენციურად სახელმწიფოებრივ მომავალშიც, თითქოსდა სამუდამოდ გაწყვეტილი ძაფი რუსული და საბჭოთა ისტორიისა. გამოეხმაურნენ რა “ძმებო და დებო”-ს და საეკლესიო კურთხევას “მართლმადიდებლებისა ჩვენი სამშობლოს წმინდა მიჯნების დასაცავად”, სტალინგრადის სანგრებში პარტიაში შევიდნენ ჩვეულებრივი მენიადაგე რუსი ადამიანები. და ისინი, ვისაც 20-იან წლებში ასწავლიდნენ, რომ დამცინავად ეწოდებინათ წმინდა კეთილმორწმუნე ალექსანდრე ნეველისთვის კლასობრივი მტერი, პროხოროვოს ველზე კვდებოდნენ “საბჭოთა სამშობლოსთვის” ტანკში “ალექსანდრე ნეველი”, ღებულობდნენ რა მისი სახელობის ორდენს.

საზოგადოებრივ შეგნებაში დასავლეთისა და სსრკ-ის დაპირისპირება ომის შემდეგ წინასწარგანზრახულად იყო დაყვანილი დემაგოგიაზე კომუნიზმისა და დემოკრატიის ბრძოლის შესახებ. ეს საჭიროა იმისთვის, რათა დაასაბუთონ მეორე მსოფლიო ომის შედეგების შეცვლის მართლზომიერება, რომელიც სსრკ-მა მოიგო, “ცივი ომის” შედეგებით, რომელიც სსრკ-მა წააგო, ამასთან წააგო კომუნისტური იდეის მატარებლის როლში. იდეაცა და მატარებელიც ძირს იქნენ დამხობილი აფიშირებული მსხვრევით.

ახლა დავფიქრდეთ, ეს სიხარული დასავლეთში ხომ უცნაურად არ შეესაბამებოდა კომუნიზმის იდეის აბსოლუტურ უვნებელობას დასავლეთისთვის მისი უკვე სრული არმიმზიდველობის ძალით XX საუკუნის ბოლოს. ტრიუმფის ზეიმი დაკავშირებულია იმასთან, რომ კომუნიზმის გარეგნული შესახედაობის ქვეშ, თითქოსდა, მოახერხეს კიდევ ერთხელ ჩანასახშივე დაესამარებინათ რუსეთის ისტორიული აღორძინების პოტენციური შესაძლებლობა.

ლიბერალ-მედასავლეთეები დღესაც შეუპოვრად თავზე გვახვევენ ვერსიას მეომარი “ორი მონსტრის” შესახებ, ჰიტლერისა და სტალინის მსოფლიო მიზნების იგივეობის შესახებ, ომის, როგორც ორი ტოტალიტარიზმის შერკინების შესახებ, რომლებიც მეტოქეობდნენ ბატონობისთვის. ყურადღება მივაქციოთ იმას, რომ ასეთი განმარტება გამოჩნდა სულაც არა “ცივი ომის” დროს. იგი წარმოიქმნა არცთუ შემთხვევით მხოლოდ 80-იან წლებში სსრკ-ის დანგრევის მომზადებისთვის. სწორედ მაშინ აშშ-მა დაიწყო ჰიტლერის წინააღმდეგ თავისი ომის ახსნა არა ფაშისტი დამპყრობლისგან ევროპელი ხალხების დამოუკიდებლობისთვის, არამედ “ამერიკული დემოკრატიის” ზეიმისთვის.

ამ “ზეიმის” გავრცელება იქცა ამერიკული სტრატეგიის იდეოლოგიურ მოტივად ევროპაში 80-90-იან წლებში, რომლის მიზანიც გახლდათ მეორე მსოფლიო ომის შედეგების შეცვლა “ცივი ომის” შედეგებით. ამასთან დაკავშირებით გრძელდებოდა კიდეც “ბრძოლა მსოფლიო იდეალებისთვის” “დარჩენილი ტოტალიტარული რეჟიმების” წინააღმდეგ – თავიდან სსრკ-ის, შემდეგ იუგოსლავიის, შემდეგ ავღანეთის, ერაყისა – შემდეგ კი ყველგან...

ამ მისამღერის ქვვეშ აშშ და ნატო თავად გამოემართნენ აღმოსავლეთისკენ, ამასთან ზუსტად ფაშისტური რაიხსვერის ნაკვალევზე და მისი განრიგითაც კი. ნატო-ს გაფართოების რუკა წვეთი წყალივით ჰგავს პანგერმანისტების 1911 წლის რუკას, როდესაც პირველი მსოფლიო ომის წინ კაიზერი ვილჰელმი აყენებდა პრაქტიკულად იმავე ამოცანებს, რასაც შემდეგ ჰიტლერი – ბალტიისპირეთი, უკრაინა, ყირიმი, კავკასია – მოკვეთა ორი ზღვისგან – ბალტიისა და შავი ზღვებისგან, რომლებმაც გახადეს რუსეთი თავის დროზე დერჟავად, რომლის გარეშეც ვერც ერთი ზარბაზანი ევროპაში ვერ ისროდა.

როგორც ჩანს, ჰიტლერთან ბრძოლა აშშ-ის მხრიდან იყო ოჯახური დავა ევროპაში მფლობელობის შესახებ, რომელიც ჯერ კიდევ არ იყო გაერთიანებული მსოფლიო მევახშის მიერ. ეს არის გამანადგურებელი დარტყმა ვლასოვისა და მისი “განმათავისუფლებელი” არმიის თაყვანისმცემელთა მთელ დოქტრინაზე. მისი ადვოკატები რუსული საზღვარგარეთიდან გამარჯვებას უსურვებდნენ ოკუპანტებს და დამარცხებას საკუთარ მთავრობას – ისევე როგორც ლენინი 1914 წელს.

აბსურდულია მსჯელობანი “უკეთესი” შედეგების შესახებ რუსებისთვის ფაშისტური გერმანიის მიერ დაპყრობის შემთხვევაში. ჰიტლერს ჰქონდა გეგმა “ოსტი” – რუსების, ბელორუსებისა და უკრაინელების – საერთორუსული ერის შემცირება 40 მლნ. ადამიანით, მონური სამუშაო ძალის ძალადობრივი გადანაცვლება. ასევე არასერიოზულია მსჯელობებიც ჰიტლერთან კავშირის დროებითობისა და ვლასოვის საცოდავი არმიის მომავალი ბრძოლის შესახებ (ტანკები და არტილერია საიდან მოვიდოდა?) უკვე რაიხისა და მისი კოლოსალური სამხედრო მანქანის წინააღმდეგ, რომლის გასატეხადაც საჭირო გახდა მილიონობით სიცოცხლე და უნახავი სულიერი და ფიზიკური დაძაბულობის ოთხი წელიწადი.

დაბოლოს, მთავარი – საკითხის ზნეობრივი და მსოფლმხედველობრივი მხარე: არ შეიძლება გავამართლოთ სამოქალაქო ომის გაჩაღების მცდელობები სამამულო ომის ზურგს უკან, რომელშიც თავის მიწაზე უცხოელთა წინააღმდეგ ხალხი ყველა დროში იბრძოდა მხოლოდ სამშობლოსთვის (Отечество), როგორი სიმბოლოებიც არ უნდა ყოფილიყო დროშებზე.

თანამედროვე რუსეთში “დემოკრატიის” სახით დანერგილ იქნა სახელმწიფოს როგორც ფასეულობის აბუჩად აგდება და ადამიანთა შეგნებაში სახელმწიფოს – მიწიერი ინსტიტუტის, ყოველთვის ცოდვიანისა და არასრულყოფილის გაიგივება სამშობლოსთან.

სიტყვა სამშობლო (Отечество) მოდის პავლე მოციქულის ეპისტოლედან: “ამის ჯერისათვის მოვიდრეკ მუხლთა ჩემთა მამისა მიმართ უფლისა ჩუენისა იესო ქრისტესა, რომლისაგან ყოველნი ნათესავნი ცათა შინა და ქუეყანასა ზედა სახელ-დებულ-არიან” (ეფესელთა, 3. 14-15). («Преклоняю колена мои пред Отцем Господа нашего Иисуса Христа, от которого именуется всякое отечество на небесах и на земле» /Еф. 3, 14-15/). სამშობლოს (მამულის) განცდა – არის წარმოებული ზეციური მამის განცდისგან. ევროპულ ენებზე თარგმანში ეს სიტყვა მოცემულია როგორც “მიწა” – land, და არა როგორც სახელმწიფო – state. აი რატომ იფიცებდნენ რუსი მთავრები რუსულ მიწას რამდენიმე საუკუნით ადრე მანამდე, სანამ ჩამოყალიბდებოდა რუსული სახელმწიფო.

სამშობლო – ეს ღვთის საჩუქარია (Дар Божий), ჩაბარებული უწყვეტი ეროვნულ-ისტორიული ქმნადობისთვის მისი აღმაფრენებითა და გარდაუვალი დაცემებით, რომლებიც არ აუცხოებენ საკუთარი ქვეყნისგან თვით კონკრეტულ ხელისუფლებაზე ღრმად გულაცრუებულსაც კი. ქრისტიანული მართლმადიდებლური შეგნება ბადებს ისტორიული მემკვიდრეობითობის გრძნობას, მწვავე შეგრძნებას კუთვნილებისა არა მხოლოდ და არა იმდენად კონკრეტული ეტაპის ან რეჟიმისადმი თავისი ხალხის ცხოვრებაში, რომლებიც შესაძლოა იწვევდნენ ხისტ კრიტიკას, არამედ სამშობლოს მთელი მრავალსაუკუნოვანი ისტორიისადმი, მისი მომავლისადმი საკუთარი ცხოვრებისეული გზის ფარგლებს იქითაც.

პირველ ქრისტიანებს შორის ამაოა ვეძებოთ ისინი, ვინც მოუწოდებდნენ მსგავსად ლენინისა 1914 წელს და ვლასოვისა 1943 წელს, საკუთარი მთავრობის დამარცხებისკენ ომში იმ საფუძველზე, რომ სახელმწიფო არ შეესაბამება იდეალებს. თუმცა კი წარმართული რომის იმპერია დევნიდა ქრისტიანებს, ისინი არ მოუწოდებდნენ დეზერტირობისა და პაციფიზმისკენ – ათეისტური და ინდივიდუალისტური შეგნების მიერ ნაშობისკენ. სახელოვანი მეომრები წმინდა გიორგი ძლევაშემოსილი, ანდრია სტრატილატი, პროკოფი, თეოდორე სტრატილატი დაეჭვების გარეშე ემსახურებოდნენ მახვილით წარმართულ რომის სახელმწიფოს და პრინციპულად უარს ამბობდნენ მახვილის გაშიშვლებაზე საკუთარი თავის დასაცავად.

ასეთ განცდაში სამშობლო – სულაც არ არის გაღმერთებული კონკრეტული სახელმწიფო მისი ინსტიტუტებით, არასრულყოფილებებითა და ცოდვებით. მაგრამ სწორედ მათთან აიგივებენ “ამ ბარბაროსულ ქვეყანას” ან “წყეულ კაპიტალისტურ რეჟიმს” ლიბერალური და ულტრაწითელი “მსოფლიოს მოქალაქეები” – ლიბერალებისთვის ხომ “სადაც კარგად ვართ, იქ არის სამშობლოც”, ხოლო “პროლეტარებს კი სულაც არა აქვთ სამშობლო” სოციალიზმის გარდა.

დიდი სამამულო ომის მსვლელობისას გამოვლინდა, რომ “ქარწაღებულ” ლიბერალებს, რომლებიც თავის დროზე მიესალმენ მართლმადიდებლური რუსეთის დანგრევასა და რევოლუციას, ნაკლებად უყვარდათ რუსეთი, ვიდრე სძულდათ “ბოლშევიკები”, რომლებმაც მათ წაართვეს ამ რევოლუციის ნაყოფები.

მაგრამ მენიადაგეებს (почвенники), ა. დენიკინს, ს. რახმანინოვს, რომლებიც არასოდეს არ იყვნენ სიმპათიით განწყობილი რევოლუციური იდეებისადმი, მიუხედავად ამისა სურდათ წითელი არმიის გამარჯვება, ვინაიდან საყვარელი სამშობლოს შენარჩუნება მომავალი თაობებისთვის მათთვის უფრო მაღლა იდგა სურვილზე, რომ უკვე თავიანთ სიცოცხლეში ეხილათ საძულველი “რეჟიმის” კრახი. სიყვარული სიძულვილზე უფრო მეტი აღმოჩნდა, ისევე როგორც მოითხოვს მცნებაც... სწორედ ადამიანთა შეგნებაში ეროვნული ორგანიზმის ასეთი ტრადიციული ერთიანობის წინააღმდეგ იქნა მიმართული ათწლეულის მანძილზე “სამოქალაქო საზოგადოების” სრულებით ცრუ ინტერპრეტაციის ქადაგება.

მსოფლიოს ახალი გადანაწილების როგორც იდეოლოგიური, ისე გეოპოლიტიკური სქემაც გვაგონებს არა მხოლოდ პირველ და მეორე მსოფლიო ომებს. დღეს ერთიან ლოგიკურ ჯაჭვში დგება ნაპოლეონის შემოსევაც, ჯვაროსნული ლაშქრობებიც, დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების ხანაც, რომლებსაც თან ახლდა თვით მაშინდელი საზომებითაც კი უსაშინლესი ხოცვა-ჟლეტა ადგილობრივი მოსახლეობისა. ასე რომ გერმანული ისტორიის ჰიტლერული ეპიზოდი მნიშვნელოვან ხარისხად იყო მახინჯი გამოვლინება დასავლეთის სიღრმისეული ისტორიული შეგნებისა მთლიანობაში.

ეს ერთი და იგივე საწყისია, რომელიც შეიძლება ვპოვოთ ჰეროდოტესთან და ჰუმანის ფ. პეტრარკასთან, განმანათლებელ ი. გ. ჰერდერთან და ფილოსოფოსებთან ჰეგელთან და ჟ. დე მესტრთან – ყოველივე არადასავლურის უგულვებელყოფა და შეუკავებელი ლტოლვა ძალაუფლებისა და პურისკენ, რასაც ნეტარი ავგუსტინე უწოდებდა “libido dominandi”-ს – მბრძანებლობის ავხორცობას. ეს არის დაუძლეველი მიდრეკილება ჰყოფდნენ მსოფლიოს “უტყვ ქმნილებებად” და “უფლების” მქონეებად. ნაციზმმა მისი წარმართული ფესვებით ეს გამოხატა დაყოფაში პირველი და მეორე ხარისხის ერებად. დღეს ამას თავისებურდ გამოხატავს ამერიკული მესიანიზმი, რომელიც დაფუძნებულია კალვინისტურ დარწმუნებულობაზე თავის როლში “ღვთის იარაღისა” ისტორიაში.

საღვთო რომის იმპერიამ ჭეშმარიტებისადმი მსახურებით დაასაბუთა თავისი ექსპანსია ცეცხლითა და მახვილით. დღეს ვაშინგტონში მორიდების გარეშე აცხადებენ, რომ აშშ ძალით დაიცავს მთელ მსოფლიოში “დასავლურ ფასეულობებს”. აშკარაა, რომ თავად დასავლეთში ამ ფასეულობებს არაფერი და არავინ არ ემუქრება, მაგრამ მსოფლიოში დაახლოებით ხუთი მილიარდი ადამიანი აღიარებს თავის საკუთარ ფასეულობებს, რომლებიც ამოზრდილია სხვა რელიგიურ-ფილოსოფიურ საფუძველზე. ეს ნიშნავს, რომ ფსევდოდემოკრატიული დასავლეთი ისევ როგორც ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს, როგორც ფრანკების ევროპა, როგორც კათოლიკური ორდენები ცეცხლითა და მახვილით მოახვევს თავზე თავის “ფასეულობებს” დანარჩენებს, რომელთა არ გააჩნიათ უფლება ისტორიულ ინიციატივაზე.

ჩვენ კი – რუსებს არ უნდა გვავიწყდებოდეს საკუთარი ისტორია.

სამარადისო ხსენება გმირებს, რომლებმაც სიცოცხლე დადეს სამშობლოსთვის! სამარადისო დიდება იმ ვეტერანებს, ვინც ცოცხალია!

და გვაპატიეთ ჩვენ, რომ ვერ მოვუფრთხილდით იმას, რაც თქვენ დაიცავით!

ნატალია ნაროჩნიცკაია
13/05/2003

თარგმნა ირაკლი ხართიშვილმა


იხილეთ ასევე:

ანალიტიკური მიმოხილვები:

ანგლოსაქსონური გეოპოლიტიკური გეგმების მემკვიდრეობითობა ევროპასთან მიმართებით

ცივი ომი რუსეთის წინააღმდეგ

სჭირდება თუ არა ამერიკას ევროპა?

რუსეთი და გერმანია: ურთიერთ მიზიდულობა თავისუფალ ევროპაში

რუსეთი და დასავლეთი ახალ გეოპოლიტიკურ რეალობებში

ისტორიის დოკუმენტები:

სიტყვა გამარჯვების დღეს 1945 წლის 9 მაისს

(აღნიშნული ანალიტიკური მიმოხილვებიდან მეორის გარდა ყველას თარგმანი ქართულ ენაზე განთავსებული გვაქვს ჩვენს ბლოგში – ი. ხ.)

No comments:

Post a Comment